บริการหนังสือสำรอง

บริการหนังสือสำรอง
         บริการหนังสือสำรอง    เป็นบริการเสริมของบริการยืมคืน  เน้นบริการครูผู้สอน  และเปิดโอกาสสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบรรณารักษ์กับผู้สอน
ปรัชญา
- ส่งเสริมการเรียนการสอน
- มีสารสนเทศสำหรับผู้ใช้ที่ต้องการ
หนังสือสำรอง

• ทรัพยากรสารสนเทศที่จำกัดระยะเวลาในการยืม  เช่น ยืมได้ 2 ชั่งโมงต่อคน  เมื่อหมดเวลาก็นำมาคืน  เพื่อให้ผู้อื่นได้ใช้ต่อไป
• จัดให้บริการ  โดยมีบรรณารักษ์ให้บริการที่เคาเตอร์ยืมคืน
• ส่วนใหญ่จะให้บริการภายในห้องสมุดเท่านั้น  ไม่สามารถยืมออกมานอกห้องสมุดได้
• หากมีการอนุญาตให้ยืมนอกมานอกห้องสมุด  จะมีขั้นตอนการยืมปกติ  แต่ระยะเวลาในการยืมอาจจะแตกต่างออกไป  เช่นยืมได้ 3 วัน จากหนังสือปกติที่ยืมได้ 7 วัน
• มีการจำกัดจำนวนเอกสารที่ให้ยืม

ทรัพยากรสารสนเทศที่สามารถให้ยืมได้

• ทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด
• ทรัพยากรสารสนเทศส่วนบุคคล  เช่น ของบรรณารักษ์เอง  หรือ ของผู้สอน
• ซีดี
• บทความในวารสาร
• ตัวอย่างแบบทดสอบ, ข้อสอบ, ความเรียง

         อาจจะเป็นฉบับอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้  ห้องสมุดสามารถทำเป็น ภาพดิจิทัล,คอลเลกชั่นพิเศษ, รูปภาพจากวารสาร หรือเพาเวอร์พอยท์ได้  แต่ก็ต้องมีการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลไม่ให้ถูกคัดลอก  ซึ่งในการจัดทำนี้จะใช้เพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนเท่านั้น
ความสำคัญของบริการหนังสือสำรอง

• บทบาทของการส่งเสริมการเรียนการสอน  ให้นักศึกษาได้ใช้ในการเรียนทำให้ได้รับความรู้เพิ่มมากขึ้น
• นักศึกษาสามารถเข้าถึงได้เท่าเทียมกัน  เพราะมีการกำหนดเวลาในการใช้ของแต่ละคนไว้อย่างแน่นอน
• สร้างความสัมพันธ์ระหว่างบรรณารักษ์กับผู้สอน  ให้มีปฏิสัมพันธ์กันมากขึ้น
• แสดงถึงคุณภาพของการบริการ  เป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ห้องสมุด
• นิยมให้บริการในห้องสมุดในระดับอุดมศึกษา  เพราะจะมีนักศึกษาและนักวิจัยมาใช้บริการเยอะ
• อาจมีบริการในห้องสมุดโรงเรียน
• มีการปรับเปลี่ยนในแต่ละเทอม  เพื่อให้เหมาะสมกับผู้ใช้ในแต่ละเทอมที่มีการลงทะเบียนเรียน

ขั้นตอนการดำเนินการ
งานที่ปฏิบัติ
1. รับใบขอใช้บริการ
2. รับเอกสาร หรือ คัดทรัพยากรสารสนเทศ, จัดให้มีบริการยืม และตกลงระยะเวลาในการยืม
3. จัดทำสำเนา หรือ สแกน  ในข้อนี้บรรณารักษ์ต้องทราบเกี่ยวกับกฎหมายลิขสิทธิ์  ถ้าเอาสารสนเทศมาจากฐานข้อมูลจะทำให้ไม่ได้เพราะผิดกฎหมายลิขสิทธิ์อย่างแน่นอน
4. เข้าเล่ม  เพื่อให้แข็งแรงคงทน  ง่ายต่อการรักษา
5. จัดระเบียบเอกสาร เช่น จัดหมวดหมู่ ระบบที่ทำให้สามารถหยิบใช้ได้ง่าย  ซึ่งจะนิยมเรียงตามชื่อกระบวนวิชา, ผู้สอน, หรือกำหนดหมายเลข
การทำบัตรยืม

• กำหนดระยะเวลา  ระเบียบในการให้ยืม
• ให้บริการยืมคืน
• จัดเก็บค่าปรับ
• คืน  ย้ายเอกสารเก็บ
• แก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้น
• จัดเก็บสถิติ  เช่นมีการสำรวจประชากร  บุคลากร  เอกสาร  การบริการ  เครื่องให้บริการ
• การดูแลรักษาเอกสาร
• การรักษาความปลอดภัย

การขอใช้บริการ
ผู้ใช้สามารถเข้าไปในหน้าเว็บไซต์ของห้องสมุดที่ต้องการจะสมัครสมาชิก  แล้วทำตามที่ห้องสมุดได้กำหนดแจ้งไว้ในหน้านั้นได้
กรณีไม่มีในห้องสมุด
บรรณารักษ์ก็ต้องหามาให้บริการ  ซึ่งจะมีความเกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดหา
การจัดเก็บ
- จัดเก็บตามหมายเลขกระบวนวิชา  ชื่อผู้สอน  มีการเรียงอีกครั้งตามชื่อเรื่อง  ชื่อผู้แต่ง
- บทความ, แบบทดสอบ   การจัดเก็บจะอยู่ในรูปของการจัดเก็บในแฟ้ม  และทำการติดบาร์โค้ดไว้สำหรับการยืมออก
- เอกสารที่มีการสแกน  ให้มีการจัดเก็บไว้บน OPAC และแจ้งแหล่งการจัดเก็บให้ผู้ใช้ทราบ  หรือมีการจัดทำรายชื่อแจ้งแยกไว้ให้สามารถถ่ายโอนได้ทันที
การจัดการเอกสาร

•  การจัดการเอกสาร  ต้องทำการประทับตรา  เช่น "ใช้ภายในห้องสมุดเท่านั้น"  "ใช้ภายในห้องนี้เท่านั้น"
• จัดทำบัตรยืม  และจัดทำคำแนะนำให้ผู้ใช้ทราบ
• ใช้สีแตกต่างกันในกรณีที่มีระยะเวลาในการให้ยืมที่ต่างกัน
• ใส่ชื่อผู้สอนกระบวนวิชา  เพื่อง่ายต่อนักศึกษาและบรรณารักษ์ในการค้นหา

ระยะเวลาในการยืม

• ยืมในห้องสมุด  ทั่วไปจะให้ยืมได้ 2 ชั่วโมงต่อคน  และจะไม่มีการให้ยืมต่อ
• ยืมออกนอกห้องสมุดจะยืมได้ประมาณ  1-2 วัน หรือเฉพาะนอกเวลาทำการ  และนำมาคืนในเวลาที่กำหนด  และจะมีค่าปรับที่สูงในกรณีที่มีการส่งช้า  จะมีการคิดค่าปรับเป็นชั่วโมง
• โดยทั่วๆไปแล้วระยะเวลาในการยืมต้องสั้นกว่าปกติ  เพื่อให้สามารถหมุนเวียนในกลุ่มผู้ใช้ได้อย่างทั่วถึง
• มีการคิดค่าปรับในการส่งช้า  เช่น .50c ,$1-$3 (ในของต่างประเทศ)

การเข้าถึง

• โปรแกรมห้องสมุดจะมีงานหนังสือสำรองให้  
• รายการที่มีการสำรองจะมีแจ้งการค้นหาให้ใน OPAC
• มีการทำรายการแจ้งแยกเพื่อให้สามารถค้นหาได้ในรูปของสิ่งพิมพ์
• มีการแจ้งผู้สอนถึงการจัดเก็บ  วิธีการจัดเก็บ   เพื่อผู้สอนจะได้แจ้งให้นักศึกษาทราบ  และห้องสมุดจะมีการปรับเปลี่ยนหน้าเว็บไซต์อยู่เสมอ  การเปลี่ยนหน้าเว็บไซต์แต่ละครั้งบรรณารักษ์ต้องตรวจสอบทุกครั้งว่ายังคงมีการบริการอยู่อย่างเดิมหรือไม่  และตรวจสอบการสะกดคำว่าผิดหรือไม่

ระบบการจอง
การจองสารสนเทศสามารถทำได้บนหน้าเว็บไซต์ของแต่ละห้องสมุด  ที่มีการจัดทำบริการให้ยืม  หรือจองเอกสารได้
ความสัมพันธ์กับผู้สอน

• บรรณารักษ์ต้องพยายามติดต่อสื่อสารกับผู้สอนอย่างสม่ำเสมอ
• ผู้สอนมักจะลืมว่าได้มอบเอกสารให้ห้องสมุด  เพื่อให้นักศึกษาได้ใช้  บรรณารักษ์ต้องดำเนินการแจ้งให้ผู้สอนทราบ  ว่าจะมารับกลับ  หรือจะให้เก็บไว้เพื่อใช้ต่อ

การจัดเจ้าหน้าที่  และคุณสมบัติ

• ปรับจำนวนผู้บริการตามจำนวนการเข้าใช้ของผู้ใช้  ซึ่งไม่สามารถกำหนดเป็นตัวเลขที่แน่นอนได้
• มีทักษะการสื่อสาร  การประสานงาน  การต่อรอง  ยืดหยุ่น  เพราะจะได้พบปะกับผู้ใช้ทั้งผู้สอนและนักศึกษาอยู่เป็นประจำ
• มีความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายลิขสิทธิ์

Reserve Card
- ใช้บัตรสีแตกต่างกัน  สำหรับระยะเวลาในการยืมที่ต่างกัน
- นำบัตรสอดไว้ในหนังสือที่ให้ยืมแก่ผู้ใช้
Confidentiality (ความลับ) And  Reserves

• ไม่เปิดเผยชื่อผู้ยืม  เช่นเดียวกับการยืมในแบบปกติ
• จะต้องไม่แจ้งชื่อผู้ยืมแก่ผู้สอน
• ผู้สอนอาจใช้วิธีการลงชื่อขอยืมไว้

การจัดเก็บ  ขึ้นอยู่กับบรรณารักษ์ว่าจะจัดเก็บในรูปแบบไหน

•  แบบชั้นปิด
• บริเวณให้บริการยืมคืน  เพื่อให้สามารถเข้าค้นหาให้ผู้ใช้ได้สะดวก
• ใกล้บริการยืมคืน
• ห้องแยกเฉพาะ   (ในห้องสมุดใหญ่ๆมักจะมีห้องหนังสือสำรอง)

การจัดบริเวณบริการ

• ควรอยู่ในบริเวณที่ใกล้กับเคาเตอร์จ่ายรับ
• ต้องสามารถมองเห็นได้ง่าย
• บริการแบบชั้นปิด
• ควรมีเครื่องถ่ายเอกสารในบริเวณที่ใกล้เคียง

คู่มือการใช้  และการแนะนำ
         ห้องสมุดมีบริการอะไรต้องแจ้งให้ผู้ใช้ทราบ  ต้องมีการประชาสัมพันธ์อยู่เสมอ  ที่สำคัญต้องมีการแจ้ง Copy right ให้ผู้ใช้ทราบ  และต้องมีอยู่ตลอดเวลาของบริการยืมคืน  ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งสำคัญมาก
แนวโน้มการบริการในอนาคต

• มีเอกสารดิจิทัลให้สามารถถ่ายโอน  และมีการแสดงรายการบนOPAC  หรือจัดทำรายการในฉบับพิมพ์
• สามารถเข้าถึงได้ตลอดเวลาและทุกสถานที่
• มีการป้องกันสิทธิ  โดยการมี password protected ใช้
• คณาจารย์สามารถเสนอเอกสารบนเว็บเพจของตนเองได้

  

บริการยืมระหว่างห้องสมุด/สถาบัน (Interlibrary lone - ILL )

บริการยืมระหว่างห้องสมุด/สถาบัน (Interlibrary lone - ILL )

         เป็นบริการที่จะต้องมีบรรณารักษ์จากฝ่ายยืม-คืน และฝ่ายอ้างอิง เข้าร่วมในการประชุม เพราะจะมีหน้าที่โดยตรงกับการบริการนี้  ฝ่ายบริหารจะต้องคำนึงถึงการให้บริการยืมระหว่างห้องสมุด  เป็นบริการหลัก (Basic Service) เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดที่มีอยู่ให้กับผู้ใช้มากขึ้น  ไม่ว่าจะเป็นผู้ใช้ภายในองค์กร หรือภายนอกองค์กร
งาน ILL
1. ขอยืม ทำการขอยืมทรัพยากรสารสนเทศจากสถาบันอื่น
2. ให้ยืม  ให้สถาบันอื่นยืมทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุด/สถาบันเรา
ความคาดหวังของผู้ใช้
- ห้องสมุดให้บริการสารสนเทศแก่ผู้ใช้
- มีความสะดวกในการเข้าถึง  คือห้องสมุดจะต้องเป็นตัวกลางเชื่อมโยงสารสนเทศที่มีอยู่ในโลกนี้ให้ผู้ใช้ได้ใช้
- ได้มาซึ่งสารสนเทศที่ต้องการ  เหมาะสม ถ้าผู้ใช้อยากได้ทรัพยากรสารสนเทศแต่ในห้องสมุดนี้ไม่มี  บรรณารักษ์ต้องหามาให้บริการ
- มีความน่าเชื่อถือ  ทรัพยากรสารสนเทศที่ให้บริการต้องเชื่อถือได้
- ไม่มีค่าใช้จ่ายในการเข้าใช้
- สามารถสนองความต้องการของผู้ใช้  ผู้ใช้อยากได้สิ่งใดก็ต้องได้
ความหมาย
         บริการที่สถาบันร่วมมือกัน  ในการให้บริการขอใช้วัสดุห้องสมุดภายในสถาบัน หรือสถาบันบริการสารสนเทศแห่งอื่นๆโดยมีข้อตกลงร่วมกัน
         - ยืมระหว่างภายใน  เช่น ในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่  สามารถยืมระหว่างห้องสมุดแต่ละคณะได้
         - ยืมข้ามหน่วยงาน  เช่น ห้องสมุดประชาชน  ขอยืมทรัพยากรสารสนเทศจากหอสมุดแห่งชาติ
         - ยืมระหว่างสถาบันที่อยู่ต่างประเทศ  เช่น จุฬาฯเข้าร่วมเครือข่ายยืมระหว่างห้องสมุดกับOCLC  จุฬาฯก็สามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศจากต่างประเทศได้  และต่างประเทศก็สามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศของจุฬาฯได้เช่นกัน
ปรัชญาของบริการ ILL 
- ไม่มีห้องสมุดใดที่สามารถหาทรัพยากรสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการได้ทั้งหมด
- ความร่วมมือเป็นพื้นฐานของการจัดการ ILL
- ความต้องการของผู้ใช้เราต้องตอบสนองให้ได้มากที่สุด
ความสำคัญของ ILL
1. ขยายความสามารถในการเข้าถึง
         - ลดปัญหาการมีวัสดุสารสนเทศในห้องสมุดไม่เพียงพอ  ผู้ใช้ที่อยู่ห่างไกล  สถาบันขนาดเล็กที่ขาดงบประมาณสามารถใช้บริการยืมระหว่างห้องสมุดได้
         - ลดช่องว่างระหว่างสถาบัน  ความเท่าเทียมกันในการเข้าถึงสารสนเทศ
2. ลดข้อจำกัดด้านระยะทาง เช่น ผู้ใช้ที่อยู่ต่างจังหวัดสามารถยืมทรัพยากรสารสนเทศจากอีกห้องสมุดหนึ่งได้  โดยที่ไม่ต้องเดินทางมาด้วยตนเอง
3. มีการใช้ทรัพยากรสารสนเทศที่คุ้มค่า  คุ้มทุน  ซื้อมาแล้วผู้ใช้ห้องสมุดเราไม่ได้ใช้  แต่ห้องสมุดอื่นก็อาจจะมีผู้อยากใช้  อยากอ่าน
4. ช่วยประหยัดงบประมาณ  หลีกเลี่ยงการซื้อซ้ำซ้อน  โดยการกลายเป็นการยืมแทนการซื้อ
5. ช่วยให้เข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศที่หายาก  ที่มีเฉพาะบางห้องสมุดเท่านั้น
6. สร้างความเข้มแข็งในการจัดการ  การบริการในกลุ่มห้องสมุด  เพิ่มความก้าวหน้า  ทำให้ช่วยเหลือกันระหว่างห้องสมุดทำให้สามารถช่วยผู้ใช้ได้
7. สร้างภาพพจน์ที่ดีในการให้บริการ
องค์ประกอบในการบริการยืมระหว่างห้องสมุด 
1. การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ  เช่น Pulinet , Thailist , Ohiolink
2. สร้างข้อตกลงร่วมกันระหว่างห้องสมุด
3. ต้องมีแบบฟอร์มในการยืม
4. ต้องเป็นสมาชิก  ถึงจะยืมระหว่างห้องสมุดได้
การดำเนินงาน
ต้องมีคณะกรรมการควบคุมการดำเนินงาน  ปรับปรุง  พัฒนา  มีคณะทำงานฝ่ายบริการสารนิเทศ
1. จัดทำคู่มือ
2. กำหนดมาตรฐานร่วมกัน
3. กำหนดรูปแบบรายการประสานงาน
ห้องสมุดที่ให้บริการจะเป็นผู้กำหนดนโยบายพิเศษ  และวิธีการยืมระหว่างห้องสมุดเอง

ค่าปรับในการยืม-คืน

ค่าปรับ
- เพื่อกระจายการเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศให้ผู้อื่น
- เพื่อนกระตุ้นให้มีการส่งคืนตามเวลาที่ควรส่ง
- การมีความรับผิดชอบของแต่ละบุคคล
- การกำหนดค่าปรับจะแตกต่างกันตามแต่ละสถาบัน
- การยืมระยะสั้นค่าปรับจะสูงกว่าในการยืมระยะยาว
- ค่าปรับทรัพยากรสารสนเทศแต่ละประเภทจะแตกต่างกัน
- ควรส่งเอกสารแจ้งเตือนวันส่งให้ผู้ใช้ทราบ  ปัจจุบันจะมีการแจ้งทาง SMS,e-mail,จดหมายกระดาษ
การจัดการปัญหาในการปรับ

• มีการยกเว้น
• มีการผ่อนผัน  ยืดเวลาการส่ง  การปรับไม่ใช่ปรับให้ได้มากที่สุด  แต่ต้องการให้หนังสือหมุนเวียนคืนห้องสมุดให้มากที่สุด 
• หากไม่ส่งคืน  ไม่จ่ายปรับ  สิทธิในการใช้ห้องสมุดจะถูกระงับ
• ในบางห้องสมุด  อาจมีการใช้บริการติดตามจากบริษัทที่มีบริการติดตาม (ซึ่งน้อยมาก)
• ห้องสมุดมหาวิทยาลัย  จะทำเรื่องขอระงับการ transcripts  หรือระงับการอนุมัติสำเร็จการศึกษา
• หลังจาก grace period ควรกำหนดค่าปรับเป็นจำนวนที่กำหนดโดยไม่นับตามจำนวนค่าปรับจริง (เพราะหลักการไม่ใช่การหาเงิน  แต่เป็นเพียงการอยากได้หนังสือคืนห้องสมุด)
• หากมีหนี้สินที่ยังไม่ได้ชำระเกินจำนวนเงินที่กำหนด  โดยห้องมุดจะไม่อนุญาตให้ยืมทรัพยากรสารสนเทศอื่นๆได้
• มีการแจ้งเตือนเป็นระยะก่อนดำเนินการใดๆในการจำกัดสิทธิ
• มีการติดประกาศแจ้งขอความร่วมมือ

การจ่ายค่าปรับ

• จ่ายทีบริการยืมคืน
• จ่ายผ่านระบบอัตโนมัติ
• เปิดให้มีการผ่อนผัน  การต่อรองระหว่างผู้ยืมและเจ้าหน้าที่
• สำหรับห้องสมุดมหาวิทยาลัย  ค่าปรับต้องนำส่งมหาวิทยาลัยเนื่องจากเป็นรายได้  แต่สามารถทำโครงการขอใช้งบประมาณจากเงินค่าปรับได้ 

ค่าสมาชิก  ค่าธรรมเนียม

• ห้องสมุดต้องกำหนดค่าธรรมเนียมหนังสือเสียหายด้วย
• นโยบายก็แล้วแต่ห้องสมุดว่าจะกำหนดให้เป็นแบบไหน
• ต้องแจงรายละเอียดให้ผู้ใช้ทราบ  กรณีหนังสือหาย ผู้ใช้จะซื้อเอง  หรือจะให้ห้องสมุดเป็นคนซื้อ แต่ในส่วนนี้จะต้องเสียค่าธรรมเนียมให้กับห้องสมุด

จริยธรรม
ต้องป้องกันสิทธิผู้ใช้   เกื้อหนุนให้มีการหมุนเวียนทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด
การจัดชั้น

• ต้องตรวจสอบการเรียงชั้นอยู่ตลอดเวลา
• จัดหนังสือให้อยู่ในชั้นที่ควรจะอยู่
• ทุกเดือนต้องมีการอ่านชั้นหนังสือ  เพื่อไม่ให้มีหนังสือหลงไปอยู่ชั้นอื่น
• บริการยืมคืน  ควรจัดชั้นหนังสือยอดนิยม  เพราะรู้ว่าคนยืมหนังสืออะไรมากที่สุด

การดูแลรักษา
- ต้องคอยดูแลหนังสือไม่ให้หลุด หรือขาดหาย
- บรรณารักษ์ต้องใส่ใจ  บอกให้ผู้ใช้ทราบถึงการดูแลรักษาหนังสือ
บัตรสมาชิก
1. บัตรพลาสติก
2. บัตรติดแถบแม่เหล็ก
3. บัตรติดรหัสแถบ
4. บัตรอัจฉริยะ
บริการจอง  บริการหนังสือสำรอง
บริการจอง  บริการหนังสือสำรอง ในห้องสมุดต้องมีให้บริการ  (บริการหนังสือสำรองจะมีระยะเวลาในการยืมสั้นกว่าปกติ)
IM บน OPAC
ในปัจจุบันห้องสมุดนิยมนำIM ไปไว้บนOPAC  เพราะสามารถทำให้ผู้ใช้คุยกับบรรณารักษ์ได้  ซึ่งโปรแกรมที่นิยมใช้ก็จะเป็น Meebo
สาเหตุที่ผู้ใช้ไม่พอใจ

• ไม่สามารถหาสิ่งที่ต้องการได้
• ไม่ได้รับการแจ้งเตือนกำหนดส่ง  แจ้งเตือนการส่งช้า
• จำกัดครั้งการยืมต่อ
• ระยะเวลาในการยืมสั้น
• ค่าปรับในการยืมหนังสือ
• เสียงรบกวน
• ไม่พอใจบริการที่ได้รับจากบรรณารักษ์
• อากาศร้อน หรือ เย็นเกินไป
• เครื่องสำเนาเอกสาร  คอมพิวเตอร์  อุปกรณ์ต่างๆไม่ทำงาน

  

บริการยืม-คืน

บริการยืม-คืน
เป้าหมายหลัก

• เปิดโอกาสให้ผู้ใช้เข้าถึงสารสนเทศที่มีอยู่ในห้องสมุด
• ผู้ใช้สามารถนำไปศึกษาค้นคว้านอกสถาบันได้

บทบาทหน้าที่
1. ควบคุมงานบริการยืม-คืน
         บริการยืมคืนต้องมีในห้องสมุด  สืบเนื่องจากภารกิจของห้องสมุด คือ ให้ผู้ใช้เข้าถึงสารสนเทศได้  เช่น ห้องสมุดประชาชน  ต้องเป็นแหล่งพัฒนาความรู้ให้แก่คนในชุมชน
2. ประชาสัมพันธ์ห้องสมุด
         จุดบริการแรกที่ผู้ใช้มองเห็นและเข้ามาติดต่อมากในห้องสมุด คือ บริการยืม-คืน  ความประทับใจจากความช่วยเหลือ  บริการยืม-คืนของห้องสมุดประชาชน  สำคัญในการพบปะผู้ใช้  การบริการจึงส่งผลกระทบต่อห้องสมุดเป็นอย่างมาก  เพราะคนจะมองภาพลักษณ์จากการให้บริการ
การจัดการ
1. Small library  ดูแล  จัดการ  กำหนดนโยบาย
2. Larger library  ต้องเริ่มจากงานง่ายๆก่อน  แล้วก็ขึ้นไปถึงระดับหัวหน้างาน
3. Very large library  ดูแลงานทุกอย่าง  ควบคุมทุกสิ่งในห้องห้องสมุด
ความรู้และทักษะที่ต้องการ
- มีใจรักในงานบริการ  มีความอดทนสูง
- มีความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรที่มีไว้บริการ
- มีทักษะในการใช้คิมพิวเตอร์  ฐานข้อมูล  OPAC
- มีไหวพริบในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
- มีมนุษยสัมพันธ์ดี
คุณสมบัติ
- ต้องคิดพัฒนาระบบการบริการขององค์กรเราให้ดี  และดียิ่งๆขึ้นไป
- รู้ความต้องการของผู้ใช้
งานที่เกี่ยวข้อง

• การยืม-คืน
• ระบบยืมคืนอัตโนมัติ
• การลงทะเบียนผู้ใช้ 

การยืมและการคืน
- ให้ยืมทรัพยากรสารสนเทศที่มีในห้องสมุด
- กำหนดกฎระเบียบการยืมต่างๆ
- บริการหนังสือสำรอง
- บริการจองหนังสือ
- ตรวจสอบหนังสือ  เมื่อผู้ใช้หาหนังสือไม่พบ
- ปรับสิ่งพิมพ์เกินกำหนด  กำหนดอัตราการปรับและออกใบรับเงิน  การปรับต้องมีการยืดหยุ่น Grace          period  ข้อดี ยืดหยุ่นได้ในกรณีพิเศษ  ข้อเสีย ยืดอายุการส่งโดยผู้ใช้
- บริการตอบคำถามชี้แนะสารนิเทศแก่ผู้ใช้ภายในห้องสมุด
- ยืมระหว่างห้องสมุด  การจักส่งเอกสาร
- บริการล็อคเกอร์รับฝากสิ่งของ
ระบบงานยืมคืนอัตโนมัติ
         ในปัจจุบันห้องสมุดมีการนำเอาระบบการยืมคืนอัตโนมัติเข้ามาใช้มาก  ถึงแม้ว่าปัจจุบันจะมีการใช้กันมากในห้องสมุด  แต่บรรณารักษ์ก็ควรที่จะออกมาดูแล  ซักถามการใช้บริการยืมคืนด้วยตนเอง  ว่าเป็นอย่างไรบ้าง  อยากให้ช่วยเหลือ  หรืออยากให้มีบริการอะไรเพิ่มเติมอีกหรือไม่  บรรณารักษ์ต้องหมั่นออกมาพบปะผู้ใช้
เทคโนโลยีที่นำมาใช้ในปัจจุบัน
1. เทคโนโลยีรหัสแถบ(Barcode)
2. คิวอาร์โค็ด(QR code,2D bacode) จะเก็บข้อมูลได้มากกว่า Barcode
3. เทคโนโลยี RFID(Redio Frequency Identify)  นำไปใช้แทนระบบรหัสแถบ  ข้อดี ไม่ต้องจ่อเหมือนBarcode  ใช้กับประตูรักษาความปลอดภัยได้



 

บริการห้องสมุด

บริการพื้นฐาน
- บริการผู้อ่าน
         บรรณารักษ์ต้องจัดเตรียมห้องสมุดให้ผู้อ่านได้รับความสะดวก  พึงพอใจในการเข้ามาใช้บริการ  บรรณารักษ์ต้องหาวิธีที่จะให้มีผู้มาใช้บริการห้องสมุดให้มากๆ เช่น
- การจัดสร้างตัวอาคาร
        ในปัจจุบันห้องสมุดได้จัดสร้างตัวอาคารให้มีความทันสมัย  สวยงาม  ดึงดูดใจให้มีผู้มาใช้บริการ  ซึ่งจะมีรูปทรงที่แปลกๆและสวยงามหลายห้องสมุด  จนกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและสถานที่ศึกษาดูงาน
- การตกแต่งภายในอาคาร
         การตกแต่งภายในอาคารนั้นต้องให้มีความสวยงาม  ดึงดูดใจ  ครบครันด้วยความทันสมัยและเทคโนโลยี  ให้มีทั้งห้องอ่านส่วนตัว ห้องเรียนค้นคว้ากลุ่ม  และห้องอ่านรวม  หรือแม้กระทั่งการตกแต่งชั้นวางหนังสือให้สวยสะดุดตาด้วยรูปทรงที่แปลกใหม่หรือมีสีสันที่สวยงาม
- แสง
         แสงก็จำเป็นต่อห้องสมุดอย่างมาก  ห้องสมุดควรสร้างให้มีกระจกเยอะๆ  เพราะจะได้ช่วยเรื่องแสง  ใช้แสงธรรมชาติในการช่วยให้ห้องสมุดประหยัดพลังงานไฟฟ้า  และโต๊ะอ่านหนังสือแต่ละโต๊ะก็ควรจะมีโคมไฟติดตั้งไว้ด้วย
- ป้ายสัญลักษณ์
         ห้องสมุดต้องทำป้ายแจ้งการเดินทางว่ามีอะไรอยู่ในส่วนไหนของห้องสมุดบ้าง  เพื่อให้ผู้ใช้จะได้ไม่หลงทาง  การติดป้ายกฎต่างๆ  บทบาทหน้าที่ของห้องสมุด  เพื่อให้ผู้ใช้ได้ทราบ  แม้กระทั่งป้ายโฆษณาการอ่าน
- เฟอร์นิเจอร์
         เฟอร์นิเจอร์ที่ใช้ในห้องสมุดต้องเด่นและทันสมัย  เช่น เก้าอี้ก็มีในหลายๆรูปแบบ  มีรูปทรงที่แตกต่างกันไป  ชั้นวางหนังสืออาจจะเป็นแก้ว หรือกระจกก็ได้
- มีอุปกรณ์ที่ครบครัน
         ห้องสมุดต้องมีอุปกรณ์ไว้คอยบริการผู้ใช้อย่างครบครัน เช่น มีเครื่องสแกนหนังสือ  มีที่เข้าเล่มไว้ให้บริการ  เพื่อทีทผู้ใช้อยากที่จะนำข้อมูลในหนังสืิอไปใช้ในที่อื่นบ้าง  ภายในห้องเรียนกลุ่ม  ก็ต้องมีอุปกรณ์ทั้งไวท์บอร์ด  ปากกาที่ใช้เขียน  แปลงลบไวท์บอร์ดให้ครบ  และมีทั้งโปรเจคเตอร์ไว้ฉายภาพให้ดูได้